گرفت » ؛ و اين تعليم : « صاحب الثّلاثين ألفا هالك « 1 » - ( 1 ) مالك سى هزار ( درهم ) در راه تباهى است » . و از آن دو امام - در اين سده - احاديثى براى پيريزى « اقتصاد اسلامى » و درست فهماندن حقيقت « قسط قرآنى » صادر شده است ، و اوضاع و احوال زمان ( در نتيجهء اختلافات و دشمنيهاى خونينى كه به سقوط امويان و بر سر كار آمدن عبّاسيان انجاميد ) براى نشر اين گونه تعاليم آماده بود ، ليكن شرايط براى اجراى اين تعاليم آماده نبود ؛ و اينك توضيح آن : 13 - روزگار امام باقر « ع » و امام صادق « ع » و اوضاع و احوال نامساعد : گفتيم كه زمينه هاى فكرى و فرهنگى ، در دايرهء تعاليم اسلامى ، در زمان امام باقر « ع » و امام صادق « ع » ، براى بيان احكام اقتصادى اسلام و چارچوبهاى آنها ، تا اندازه اى آماده بود ، ليكن شرايط اجتماعى و سياسى با اجراى آن احكام و تثبيت آن چارچوبها ، و مبارزهء با تكاثر و اندوخته دارى ، در سطح اجتماعى ، توافق نداشت ؟ و سبب آن بود كه اجراى احكام و قوانين ، تنها در سايهء وجود قدرتى سياسى و قاطع ، و عازم بر اقامهء قسط و عدل شدنى بود ، و چنين قدرتى در تصرّف ائمّهء معصومين « ع » نبود ، و براى همين عملى كردن اقتصاد اسلامى براى آنان ميسّر نگشت ، و وقايع تاريخى مربوط به خلافت - كه در تاريخ اسلام و شرق معروف است - فرصتى براى آنان باقى نگذاشت تا الگوهاى مالى اسلامى را ، در همهء سطوح و بخشهاى اجتماع ، به صورتى عملى نشان دهند . 14 - رأى شيخ كلينى در بارهء اموال : اكنون كه از كنز و اندوخته دارى كلان و طرد آنها سخن مىرود ، مناسب است كه از نظريّهء قاطعى در طرد هر مالكيّت - تا چه رسد به مالكيّتهاى كلان - سخن گفته شود . شيخ ما ، ثقة الإسلام ، ابو جعفر ، محمّد بن يعقوب كلينى ، صاحب كتاب عظيم « الكافى » ، مالكيّت شخصى را ، از هر شخص و نسبت به هر

--> « 1 » « تحف العقول » / 279 .